ኣብዚ ጽሑፍ
ንብዙሓት ኤርትራውያን ስድራቤታት፡ ሊብያ እታ ምስ ፍቁር ሰብ ዝግበር ርክብ ዝሃድኣላ ቦታ እያ። ኣብ ሓደ ካብቶም ናብ ኤውሮጳ ዘምርሑ ዝበለጹ ሓደገኛታት ክፋላት መስመር ስደት ትርከብ፡ ካብቶም ሰባት ብብዝሒ ዝጠፍኡሎም ቦታታት ድማ ሓንቲ እያ። እዚ ጽሑፍ እዚ ስለምንታይ ምዃኑ የብርህ፡ ኣብ ሊብያ ኣሎ ወይ ብእኣ ይሓልፍ ኣሎ ተባሂሉ ንዝእመን ጠፊኡ ዘመድ እንተ ትደሊ ዘለኻ፡ ክትወስዶም እትኽእል ተግባራዊ ስጉምትታት የቐምጥ።
01ስለምንታይ ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ ሊብያ ይጠፍኡ
ሊብያ ንነዊሕ እዋን ንሰባት ካብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ መዲተራንየ ዝጓዓዙ መሰጋገሪ ሃገር ኮይና ጸኒሓ። ብዙሓት ረቛሒታት ብፍላይ ሓደገኛ ይገብሩዋ፡ ንሰባት ንምክትታል ድማ ኣጸጋሚ ይገብርዎም፡
- መርበባት ኮንትሮባንድን ዘይሕጋዊ ዝውውር ሰብን። ሰባት መብዛሕትኡ ግዜ ብእታ ሃገር ንኽሓልፉ ኣብ ኣሰጋገርቲ ይምርኰሱ። ኣብ መንገዲ፡ ገሊኦም ካብ ጉጅለ ናብ ጉጅለ ይመሓላለፉ፡ ይተሓዙ፡ ወይ ይምዝመዙ።
- ማእሰርቲ። ብዙሓት ተጓዓዝቲ ኣብ ወግዓዊ ወይ ዘይወግዓዊ ማእከላት ማእሰርቲ ይተሓዙ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ንነዊሕ እዋን፡ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ስድራቤት ዝራኸቡሉ ዝኾነ መገዲ ብዘይብሎም።
- ብበጃ ምጭዋይ። ሓደ ሓደ ግዜ ንመፍትሒ ዘመድ ክፍሊት ዝሓቱ ሰባት ንስድራቤታት ይረኽብዎም። እዞም ኩነታት እዚኦም ኣፈራርህትን ሓደገኛታትን እዮም፡ ርክብ ብሃንደበት ደው ንኽብል ወይ ንኽቕየር ድማ ልሙድ ምኽንያት እዮም።
- ናይ ባሕሪ መሰጋገሪ። እቲ ካብ ገማግም ሊብያ ዝግበር ማእከላይ መዲተራንየ መሰጋገሪ ካብቶም ኣብ ዓለም ዝበለጹ ቀተልቲ ሓደ እዩ። ጃልባ ምስ ትጠፍእ ወይ ትዕገት፡ ስድራቤታት መብዛሕትኡ ግዜ መን ከምዝደሓነ ሓበሬታ ብዘይብሎም ይተርፉ።
ኣብዞም ኩነታት እዚኦም መዛግብቲ ድኹማት ስለ ዝኾኑ ምንቅስቓስ ድማ ዝተዘበራረቐ ስለ ዝኾነ፡ ሓደ ሰብ ብህይወት እኳ እንተሎ ካብ ቅልጭ ክጠፍእ ይኽእል። እዚ ብልክዕ እቲ ንጹር ናይ ህዝቢ መዝገብ ኣገዳሲ ዝዀነሉ ምኽንያት እዩ።
02ዘመድካ ኣብ ሊብያ እንተ ጠፊኡ
ነፍሲ ወከፍ ኩነታት ይፈላለ እዩ፡ ግን እዞም ስጉምትታት እዚኦም ሓበሬታ ናይ ምርካብ ዝበለጸ ዕድል ይህቡኻ።
፩. ነቲ ጉዳይ ኣመዝግብ፡ ናይ ህዝቢ መዝገብ ድማ ፍጠር
ንዘመድካ ናብ ዝድለ፡ ናይ ህዝቢ ጻውዒት ወስኾ። ብዝከኣለካ ዝርዝር ጠፊኡ ሰብ ኣመዝግብ፡ ምሉእ ሽምን ኣጸሓሕፋታትን፡ ስእሊ፡ ዕድመ፡ መዓስን ኣበይን ንመወዳእታ ግዜ ርክብ ከምዝገበረ፡ ዝኸዶ ዝነበረ መስመር። ናይ ህዝቢ መዝገብ ኣብ መዝገብ ካልኦት ንኽልልይዎ ይሕግዝ፡ ንዝኾነ መጻኢ ሓበሬታ ድማ ዝበጽሓሉ ቦታ ይህብ።
፪. ነፍሲ ወከፍ ዝርዝር ኣኪብካ ሓዞ
ዕለታት፡ ዝረኸቡኻ ቁጽርታት ተሌፎን፡ ምስ ዘመድካ ዝጓዓዙ ዝነበሩ ሰባት ኣስማት፡ ዝተነግረካ ኩሉ መዝግብ። መልእኽትታትን ስክሪንሾትን ሓዞም። ናኣሽቱ ዝርዝራት ጸኒሖም ኣገደስቲ ክዀኑ ይኽእሉ።
፫. ብዛዕባ ናይ በጃ ጠለባት ኣዝዩ ተጠንቀቕ
ሓደ ሰብ ገንዘብ እናሓተተ እንተ ረኺቡካ፡ በይንኻ ኣይኮንካን፡ እዞም ኩነታት እዚኦም ድማ ሓደገኛታት እዮም። ዝኾነ መረጋገጺ ንኽትሕዝ ፈትን፡ ኣብ መን ከምትኣምን ተጠንቀቕ፡ ኣብ ትሕቲ ጸቕጢ በይንኻ ካብ ምንቅስቓስ ኣብ ክንዲ፡ ካብ ዝተመስረታ ውድባት ምኽሪ ድለ። ምኽፋል ድሕንነት ኣየረጋግጽን፡ ንስድራቤታት ድማ ንተደጋጋሚ ጠለባት ከቃልዖም ይኽእል።
፬. ወግዓዊ ናይ ስድራቤት መከታተሊ ኣገልግሎታት ተጠቐም
ገለ ኣህጉራውያን ውድባት ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ስድራቤታት ርክብ ኣብ ምምላስ ይኽእሉ፡
- ኣህጉራዊ ኮሚተ ቀይሕ መስቀል (ICRC) ከምኡውን ሃገራውያን ማሕበራት ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን፡ መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ስድራቤት ርክብ ምምላስ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ስድራቤት መከታተሊ መደባት የካይዱ።
- UNHCR፡ ናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ስደተኛታት ኤጀንሲ፡ ምስ ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባን ይሰርሕ፡ ኣብ ገሊአን ሃገራት ድማ ናይ ርክብ ነጥቢ ክኸውን ይኽእል።
እዞም ኣገልግሎታት እዚኦም ብጎኒ ናይ ህዝቢ ጻውዒት እዮም ዝሰርሑ፡ ኣብ ክንድኡ ኣይኮኑን። ንኽልቲኡ ምጥቃም ንዝበጽሓካ ዓቐን የስፍሖ።
፭. ምስ ማሕበረሰብ ተራኸብ
ስደተኛታት ኤርትራ ብቐረባ ዝተኣሳሰሩ እዮም፡ ወረ ድማ ይጓዓዝ። ንጹር ጻውዒት ኣብ መርበባት ማሕበረሰብ ምክፋል፡ ምስ ናይ መዝገብ ጉዳይካ ብሓባር፡ ብዙሓት ሰባት ንዘመድካ ይከታተሉ ማለት እዩ።
03Missing From Eritrea ብኸመይ ክሕግዝ ይኽእል
ነጻ፡ ብብዙሕ ቋንቋ ዝቐርብ ናይ ህዝቢ መዝገብ ጠፊኦም ኤርትራውያን ንሕዝ፡ ስድራቤታት ዝተበታተነ ሓበሬታ ናብ ንጹር ጻውዒት ንኽቕይሩ ንሕግዝ። ጉዳይ ምስ ተመዝግብ፡ ጋንታና ትግምግሞ፡ ናብ መዝገብ ትሓትሞ፡ ናብቲ ሰፊሕ ማሕበረሰብ ምእንቲ ክበጽሕ ድማ ትዝርግሖ። እሙን ሓበሬታ እንተ ተመሊሱ፡ ብሚስጥር ንረኽበካ።
መልስታት ክንመባጽዕ ኣይንኽእልን፡ ብኻልእ ኣገባብ ድማ ፈጺምና ኣይክንመስልን ኢና። እንኽእሎ ነገር ሽም ዘመድካ ተመዝጊቡ፡ ተራእዩ፡ ዝድለ ምዃኑ ምርግጋጽ እዩ፡ ናይ ምልላይ ህሞት ዝበጽሓሉ ቦታ ምእንቲ ክህልዎ።
04ብዛዕባ ተስፋ ሓንቲ ቃል
ኣብ መስመር ሊብያ ዝደልያ ስድራቤታት ኣዝዩ ከቢድ ጾር ይጸውራ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ንዓመታት። ንፍቁር ሰብ ምምዝጋብ ተስፋ ምቑራጽ ኣይኮነን፡ ግልባጡ እዩ። ንኸይርሳዕ ምንጻግ እዩ። ዘመድካ ኣብ ሊብያ እንተ ጠፊኡ፡ ጉዳዮም ኣመዝግብ ማሕበረሰብ ድማ ክሕግዘካ ግደፎ።